Ukubiza kwenyama yangaphakathi nezinyawo zenkukhu kulimaza imindeni empofu

Lubhalwe nguDylan Bettencourt

Amanani enyama yangaphakathi yenkomo akhuphuke ngamaphesenti angu-65 phakathi kukaMbasa wonyaka odlule noMbasa walo nyaka, kusho umbiko.

Izindleko zezinyawo zenkukhu kanye nesibindi senyama yenkomo zenyuka ngokushesha, okushiya amakhaya ampofu ecindezelekile.

Imindeni ehola kancane eNingizimu Afrika iphelelwa wukudla okushibhile. Uma inyama evamile ibiza kakhulu, abantu bavame ukuthenga inyama eshibhile njengenyama yangaphakathi, ama-gizzards nezinyawo zenkukhu. Kodwa amanani alezi zinto asenyukile.

Umbiko omusha ukhombisa ukweqa kwentengo okukhulu kwenyama eshibhile ezinyangeni ezingu-12 ezedlule. I-Pietermaritzburg Economic Justice and Dignity Group ilandelela amanani okudla ezitolo ezinkulu nasemabhusha emiphakathini ehlwempu. I-index yayo yangoMbasa ka-2026 ikhombisa ukuthi inyama esikiwe isibiza kakhulu kunanoma yikuphi okunye ukudla.

Ingxenye engu-2kg yenyama yangaphakathi yayibiza u-R78.94 ngoMbasa ka-2025. NgoMbasa ka-2026, inani lenyuka laya ku-R129.94. Lokhu kunyuka ngo-65% onyakeni owodwa.

Ama-Gizzard nawo enyuka ngokushesha. Iphakethe lika-2kg ligxume lisuka ku-R89.94 laya ku-R145.89, lokho ukunyuka okungu-62%. Intengo yesibindi senyama yenkomo sinyuke ngo-45% safinyelela ku-R150.94, izinyawo zezinkukhu zenyuka ngo-43% zafinyelela ku-R104.94.

Lokhu kwenyuka kwamanani kuyishaya kakhulu imindeni. Umbiko uxwayisa ngokuthi imindeni empofu ithembele kulenyama ukuze ithole amaprotheni kuyilapho ingakwazi ukuthenga inkukhu noma inyama yenkomo.

Iphakethe lika-10kg lezinkukhu eziqandisiwe eMgungundlovu selibiza u-R532.43. Lokhu kungaphezu kuka-25% kunenani langonyaka odlule. Intengo yenyama yenkomo inyuke ngo-5% yafinyelela ku-R216.44 ku-2kg.

Izindleko zokuphila sezizonke zicindezela imindeni. Isamba sikabhasikidi wokudla wasendlini eMgungundlovu sifinyelela ku-R5,251.02 ngoMbasa ka-2026. Lokhu kukhuphuke ngo-R206.56 uma kuqhathaniswa noMbasa ka-2025.

Iqembu lixwayisa ngokuthi azikho izinketho ezishibhile ezisele ngaphansi kwe-offal. Imindeni eminingi manje iphoqeleka ukuthi iyeke inyama ngokuphelele ukuze ikwazi ukukhokhela ezinye izidingo eziyisisekelo.

Esithombeni esingenhla: Inyama esikiwe ebhusha lendawo.

Umthombo wesithombe: Pexels

Izihloko zakamuva