Abantu abangasebenzi baphendukela ezimpahleni ezingamasekeni ukuze bagqoke

Lubhalwe nguBuziwe Nocuze

Bangaphezu kuka-8 million abantu baseNingizimu Afrika abangawutholi umsebenzi, nabadayisi bezingubo ezingamasekeni bathi ibhizinisi aliselona elabantu abahola izibonelelo kuphela.

Umhwebi uPrincess Motswene usanda kulahlekelwa imali engaphezu kuka-R3 000 emuva kokuthi amakhasimende ethathe izingubo ngesikweletu angambuyiseli.

UPrincess Motswene wayedayisa izingubo ezingamasekeni ikakhulukazi kubantu abathembele emalini yesibonelelo sikahulumeni. Manje uthi udayisela wonke umuntu.

“Ngibonile ukuthi iningi labantu lithenga izimpahla ezingamasekeni ngezizathu ezahlukene,” kusho yena. “Abanye bayabathanda, abanye abanayo imali yokuya ezitolo, kodwa iningi labantu selithenga amasekeni.”

UMotswene (42) ungowaseFree State futhi udayisa amabhulukwe, amajezi nezicathulo erenki yaseKillarney, eKapa. Ngenyanga enhle, wenza ngaphezu kuka-R2,000. Ngenyanga embi wenza engaphansi kuka-R1,000.

Bangaphezu kuka-8 million abantu baseNingizimu Afrika abangasebenzi.

Abadayisi abafana noMotswene bathi lesi sibalo siyabonakala ezindaweni zabo zokudayisa.

Usanikeza izingubo ngesikweletu, nakuba kumlahlekisele.

Usanda kulahlekelwa imali engaphezu kuka-R3 000 emuva kokuthi amakhasimende ethathe isitoko angakhokhi.

“Amanye amakhasimende ami ngabantu bokufika abaphuma kuleli bengangikhokhelanga,” kusho yena.

“Ngizamile ukubathinta, kodwa amafoni abo awangeni.” Uthe amakhasimende endawo nawo athathe izingubo ngesikweletu ashintshe nezinombolo ukuze agweme ukukhokha.

USiziphiwe Mngweba, othenga kubadayisi abafana noMotswene, uthe siphelile isigcwagcwa ngezingubo ezingamasekeni.

“Sezadlula izinsuku lapho izingubo ezingamasekeni zacekelwa phansi,” usho kanje.

“Amajakhethi siwathenga ngo-R200 esitolo siwathenga ngo-R500.”

UTabiso Lugogwana, iphini likasihlalo weKhayelitsha Development Forum, uthe ukuhweba ngezingubo ezingamasekeni kuyibhizinisi elisindayo kulo lonke elaseKapa.

Uthe abadayisi bathola isitoko kumaflea markets nakwabanye abadayisi, kanti ezinye izindawo zokuhweba zidinga imvume yeDolobha kanti ezinye aziyifuni, inqubo ayibiza ngokuthi i-red tape engathatha isikhathi eside ukuxosha umdayisi ebhizinisini.

Esithombeni esingenhla: UPrincess Motswene wendlala izingubo nezicathulo ezingamasekeni erenki yamatekisi aseKillarney eKapa.

Umthombo wesithombe: Buziwe Nocuze

Izihloko zakamuva