Lubhalwe nguRorisang Modiba
UTebogo Komane (42) waseRosslyn Gardens uthi umndeni wakhe uyaphuza ukuthenga izingubo futhi usalele emuva ngezikweletu zokugcina izingane zakhe zifunda esikoleni esizimele.
Imali yezikole ezizimele yenyuka ngo-6.4% ngo-2026, okucishe kuphindeke kabili izinga le-inflation laseNingizimu Afrika, kanti usihlalo wenhlangano yezikole kuzwelonke wathi kuyanda ukungakhokhi.
UTebogo Komane nomyeni wakhe bobabili banemisebenzi eqinile. Usebenza njengomphathi kumasipala.
Uyi-fleet manager komunye. Phakathi kwabo, bangenisa imiholo emibili njalo ngenyanga.
Namanje akwanele.
Umama wezingane ezimbili zaseRosslyn Gardens (42) uthi umndeni wakhe unciphisa ukudla, ubambezeleka ukuthenga izingubo futhi weqe ezinye izidingo ezibalulekile ukuze uqiniseke ukuthi imali yesikole yangasese yezingane zakhe ikhokhwa ngesikhathi.
“Kudingeke ukuthi sehlise ukusetshenziswa kwegilosa, ugesi nezinye izidingo zasekhaya ukuze siqinisekise ukuthi imali yesikole iyakhokhwa.
Kwesinye isikhathi sibuye sibambezele ukuthenga izingubo noma ezinye izidingo ngoba imfundo kumele ize kuqala,” kusho uKomane.
Izimali zesikole ezizimele eNingizimu Afrika zikhuphuke ngesilinganiso esingu-6.4% ngo-2026, okucishe kuphindeke kabili izinga lokwehla kwamandla emali ezweni elingu-3.5% ekupheleni kuka-2025.
Imali yesikole samabanga aphezulu ezimele inyuke kakhulu, inyuke ngo-7.5%. UWilliam Bester, usihlalo weNational Alliance of Independent Schools Associations, uthe izikole zibona ukwanda kwabazali abangakwazi ukukhokha.
“Ngicabanga ukuthi abazali badonsa kanzima ekukhokheni imali, futhi sibona ukwanda kwabazali abangayikhokhi imali. Ngikholwa wukuthi lokhu kuwumkhuba ezikoleni ezizimele kuzona zonke izigaba ezikhokhwayo,” kusho uBester.
KuKomane, ukusala ngemuva sekwenzekile. Lapho imndeni wakhe ungenayo yonke imali, isikole sabavumela ukuba bakhokhe kancane kancane.
“Isikole sithumela izikhumbuzo ukuze sihlele uhlelo lokukhokha. Ngenhlanhla basivumele ukuthi sikhokhe imali ebesiyikhokhile ngokuhamba kwesikhathi esikhundleni sokuthi sifune yonke le mali ngokushesha,” kusho yena.
Ingcindezi ifinyelela ezinganeni zakhe ngokuqondile. Kunemisebenzi yesikole abangakwazi ukuyijoyina kanti imifaniswano ithengwa sekudlule isikhathi ngoba imali ayikho uma idingeka.
“Kwakuba nezikhathi lapho izingane zami zingakwazi ukubamba iqhaza kwezinye izinto zesikole ngenxa yokuthi sasingakwazi ukukhokhela izindleko ezengeziwe. Zazizizwa zinamahloni uma ziqhathaniswa nozakwabo ekilasini,” kusho uKomane.
Imizi yaseNingizimu Afrika isivele yeluliwe ngaphambi kokuthi kwengezwe izindleko zemfundo. I-Pietermaritzburg Economic Justice and Dignity Group ithole ukuthi umndeni wabane abaphila nge-National Minimum Wage uchitha imali eningi ekudleni kuphela kuneholo elincane elitholwa nyanga zonke.
Emndenini wakwaKomane, konke ukukhushulwa kwemali kusho esinye isinqumo mayelana nokuthi yini ezonqanyulwa ngokulandelayo.
Esithombeni esingenhla: Umndeni waseNingizimu Afrika wehlisa igilosa nogesi ukuze izingane zihlale esikoleni esizimele njengoba imali ikhuphuka cishe ngokuphindwe kabili kunokwehla kwamandla emali.
Umthombo wesithombe: Pexels
