U-Enoch Lucas uhlalele ovalweni njengoba sekusondele umhlaka-30 yize enemvumo yokuba kuleli esemthethweni

Lubhalwe nguBuziwe Nocuze

U-Enoch Lucas, waseMozambique ongubaba wezingane eziyisithupha eKapa, ​​unemvume esemthethweni kodwa akakwazi ukukhokha u-R6,000 wokubuyela ekhaya nendodana yakhe.

UMengameli uCyril Ramaphosa uchithe umnqamulajuqu wangomhlaka-30 obekwe yizinhlangano ezibhikishayo, wathi umthetho kwabokufika ungaphansi kombuso kuphela, hhayi kwizakhamuzi.

U-Enoch Lucas wenze konke ngendlela efanele. Lo mlisa oneminyaka engu-48 ubudala waseMozambique unemvume esemthethweni, unesitolo erenki yamatekisi aseKillarney, ukhokha irenti, futhi uthumela imali ekhaya nyanga zonke ukuze yondle unkosikazi wakhe, unina, nezingane zakhe ezinhlanu kweziyisithupha emuva eMozambique.

Akakwazi ukuya ekhaya ngoba akanayo imali yokuhamba.

“Itekisi elisuka eKapa liya eMozambique libiza u-R3 000 ngakho kuzomele ngikhokhe u-R6 000 ngoba imina nendodana yami, anginayo ngisho imali engiyongile ngoba yonke imali engiyenza lapha ngiyayithumela ekhaya, ngithenge ukudla, ngikhokhe nerenti la eNingizimu Afrika,” kusho uLucas.

Ufike eKapa ngo-2009. Waqala ngephakethe lamaswidi erenki yamatekisi. Ngokuhamba kweminyaka wengeze ama-chips, izithelo, amakinati nokunye. Imali ayiholayo uyithumela ekhaya.

Kusele izinsuku ezine kushaye umhlaka-30 kuNhlangulana onqunyiwe.

Umnqamulajuqu wangomhlaka-30 osufake uLucas nezinye izinkulungwane ovalweni awuzange ukhishwe uhulumeni waseNingizimu Afrika. Ubekwe umfelandawonye wezinhlangano zezishoshovu ezingaphezu kuka-20, okuhlanganisa neqembu elibizwa ngeMarch and March, elimemezele usuku lomnqamulajuqu wokuthi abokufika abangenazo izincwadi baphume kuleli.

I-ultimatum ayinakho ukuma okusemthethweni. UMengameli uCyril Ramaphosa ukuchithile esidlangalaleni, wathi kuwumzamo wokugqugquzela ukungazinzi nokuthi ukuphoqelelwa kokungena kwabokufika kuwumsebenzi wombuso, hhayi izakhamuzi. I-SAPS isibeke abezokuphepha abengeziwe ezweni lonke ngaphambi kukaMsombuluko.

Akukho kulokhu okwenze uLucas wazizwa ephephile.

“Njengoba sekusondele umnqamulajuqu, nginengcindezi futhi ngisabela izimpilo zethu ngoba abanye abantu abanandaba ngisho ungabatshela ukuthi unemvume yokuba lapha bafuna kuhambe bonke abokufika,” usho kanje.

Bangaphezu kuka-800 abantu baseMozambique eMossel Bay kuphela ababanjwe ukuhlasela kwabokufika ngomhlaka-29 kuNhlaba, ngokusho kukahulumeni waseMozambique.

Kushone izakhamizi eziyisikhombisa, nakuba i-SAPS iqinisekise ababili kuphela kulabo abashonile. Uhulumeni waseMozambique usebuyisele abantu abangu-738 abavela eNingizimu Afrika.

ULucas uthe unethemba lokuthi uhulumeni waseMozambique uzothumela ezokuthutha zamahhala.

“Ngithandazela ukuthi ngomhlaka-30 siphephe,” usho kanje.

IMeya yaseWestern Cape uGeordin Hill-Lewis uvumile ukuthi abantu baseNingizimu Afrika banokukhungatheka kwangempela, kodwa wathi udlame nezinxushunxushu akusona isixazululo.

“Yize abanye bebhebhethekisa inzondo ngokufika kwabantu bakwamanye amazwe ngokungemthetho, kumele sihloniphe umthetho, sivikele izimpilo zezakhamizi, futhi siphile ngezimiso ezenza izwe lethu libe likhulu,” kusho uHill-Lewis.

Esithombeni esingenhla: U-Enoch Lucas waseMozambique udayisa ukudla okulula erenki yamatekisi yaseKillarney eKapa. Unemvume esemthethweni kodwa akakwazi ukukhokhela u-R6,000 wokugibela ekhaya.

Umthombo wesithombe: Buziwe Nocuze

Izihloko zakamuva