Lubhalwe ngu-Anita Dangazele
U-MTN no-Vodacom baye enkantolo ukuyolwa nomthetho omusha ongavimba ukuthi idatha lakho ongakalisebenzisi, i-voice ne-airtime kuphelelwe yisikhathi.
Lo mthetho, ozoqala ukusebenza ngoMasingana ka-2027, uzokuvumela nokuthi udlulisele idatha yakho esele komunye umuntu osebenzisa inethiwekhi efanayo.
Uthenga idatha. Awuyisebenzisi yonke ngesikhathi esibekiwe. Liyanyamalala futhi ukhokhele into ongayisebenzisanga.U-MTN no-Vodacom manje basezinkantolo bazama ukuvimba umthetho omusha obuzovikela lokho kanye.
Lo mthetho uvela ku-ICASA, okuyisigungu esilawula izinkampani zenethiwekhi yomakhalekhukhwini. Kusukela ngoMasingana ka-2027, kuzophoqa u-MTN, u-Vodacom nezinye izinkampani zenethiwekhi ukuthi zidlulisele phambili idatha yakho engasetshenziswanga, i-airtime kanye nama-SMS okungenani kanye, esikhundleni sokuthi kuphelelwe yisikhathi. Lokhu kuzokwenzeka ngokuzenzakalelayo, mahhala, kunoma yiliphi iphakethe ledatha elihlala izinsuku eziyisikhombisa noma ngaphezulu. Uzovunyelwa nokuthi udlulisele idatha yakho esele komunye umuntu osebenzisa inethiwekhi efanayo, okuyinto ewusizo uma uthengela umndeni wakho noma umngane idata.
I-MTN ne-Vodacom azifuni ukuthi lo mthetho usebenze. I-MTN iye enkantolo ngomhlaka-22 kuNtulikazi, kanti i-Vodacom nayo ifake elayo icala elihlukile. Zombili zicela ijaji ukuthi liwuchithe ngokuphelele lo mthetho.
I-MTN ithi i-ICASA ayinawo amandla asemthethweni okuphoqa lokhu, nokuthi kungase kuholele ekukhuphukeni kwamanani. I-Vodacom ithi ezinye izingxenye zalo mthetho ziyadida futhi kunzima ukuzisebenzisa, nakuba ithi iyaweseka umqondo wokuvikela abathengi. Zombili izinkampani zazicele i-ICASA ukuthi iqale ifakazele ukuthi lo mthetho udinga ngempela. I-ICASA yathi cha, ayidingi ukufakazela lokho.
Isizathu se-ICASA salo mthetho silula: ithi izinkampani zenethiwekhi bezilokhu zithola izindlela zokugwema imithetho ekhona manje (engaqinile ngokwanele) iminyaka eminingi, zikhokhisa abantu imali eyengeziwe uma idatha yabo iphela kuyilapho zivumela idatha esele ukuthi inyamalale nje.
I-EFF iphumele obala yaphikisana kakhulu necala le-MTN ne-Vodacom enkantolo. Leli qembu lithi idatha “ayiboli, ayiphelelwa yisikhathi, futhi ayonakali njengokudla,” nokuthi asikho isizathu esizwakalayo sokuthatha idatha abantu asebevele bayikhokhele.
“Lezi zinkampani zifuna umphakathi ukholelwe ukuthi ukuvumela ukuba zigcine idatha abantu asebevele bayikhokhele kuwumthwalo ongafanele,” kusho i-EFF.
Lo mshikashika uqhubeke iminyaka eminingi. Ekuqaleni, i-ICASA yayifuna ukuthi izinkampani zenethiwekhi zigcine idatha engasetshenziswanga ukuze isetshenziswe ezinyangeni eziyisithupha ezilandelayo, lokhu kwenzeka ngo-2022.
Ngemva kokuphikiswa yizinkampani zalo mkhakha, kwavunyelwana ngale ndlela ebuthakathaka, eyenziwa kanye kuphela, ngo-2024. Manje ngisho nalokho sekuyaphikiswa enkantolo.
Esithombeni esingenhla: Izigidi zabantu baseNingizimu Afrika zincike kwidatha ekhokhelwa kusengaphambili nsuku zonke.
Umthombo wesithombe: Pexels
