Lubhalwe nguDylan Bettencourt
Ithuluzi le-AI lisebenzisa idatha yezempilo yase-DRC esemthethweni ukulinganisa ukuthi zingaki izehlakalo ze-Ebola okungenzeka ukuthi azikatholakali ezibalweni eziqinisekisiwe.
Ithuluzi liphinde lilandelele izikhala zokusebenza, lisize amaqembu ezempilo abone lapho abantu abaningi bengadinga ukulandelelwa okuphuthumayo.
Ithuluzi le-AI lisiza amaqembu ezempilo ukuba abone ukuthi ukuqubuka kwe-Ebola kwakamuva kusabalele kangakanani e-DRC.
Angaphezu kuka-1,000 1,000 amacala e-Ebola aqinisekisiwe selokhu kwaqubuka lesi sifo ngomhlaka-15 kuNhlaba ka-2026, sekushone abantu abangu-279 kusukela yatholakala.
Kepha lesi sifo besisabalele ezindaweni ezikude kakhulu e-DRC, ngakho-ke kukhona ukukhathazeka ngokuthi imininingwane etholakalayo kungenzeka ukuthi ayigcinwa.
Ukuqubuka kwakamuva kuwuhlobo olusha lwesifo esibulalayo. Laziwa ngokuthi uhlobo lwe-Bundibugyo. Ngokungafani nezinhlobo zangaphambilini ze-Ebola, awukho umuthi wokugoma ogunyaziwe okwamanje.
Kodwa ithuluzi, elibizwa nge-LOVS (Latent Outbreak Visibility System), lilinganisela inani langempela ukuthi lingaba phakathi kuka-2,200 no-4,000.
Lokho kusho ukuthi amakhulu noma izinkulungwane zabantu abagulayo kungenzeka ukuthi azikatholakali.
I-LOVS yakhiwe nguFrans Moore nenkampani yakhe i-Arcede. Isebenzisa idatha yezempilo esemthethweni evela kuhulumeni wase-DRC kanye nemibiko evela ezinhlanganweni eziphansi ukuze ilinganisele ukuthi kwenzakalani ngale kwezinombolo eziqinisekisiwe.
Ithuluzi alifaki esikhundleni odokotela, abahlengikazi noma amaqembu aqhamukayo. Libanika imephu ecace kakhudlwana lapho igciwane lingase lihambe khona nalapho impendulo ingase ibe buthaka kakhulu.
Esinye sezikhala ezinkulu ukulandela umkhondo wokuxhumana.
Abasebenzi bezempilo kufanele balandele ukuxhumana phakathi kuka-20 no-40 kuwo wonke umuntu otholakala enaleligciwane.
I-LOVS ibala ngokusekelwe kwizinombolo ezisemthethweni ezifinyelela cishe ku-11.
Lokho kusho ukuthi amakhulu noma izinkulungwane zabantu abagulayo kungenzeka ukuthi abakatholakali, noma njengoba eminye imibiko esemthethweni isho, babalekela ukulandela umkhondo nokuhlolwa koxhumana nabo.
Ithuluzi lisiza amaqembu aqhamukayo ukuthi abone lapho adinga khona ukuphusha abasebenzi abengeziwe, ukuhlola kanye nomsebenzi wokulandelela.
Lokhu kubalulekile ngoba ukuqubuka kwezifo kuvame ukuhamba buthule ngaphambi kokuba kuqinisekiswe ngokusemthethweni. Ngesikhathi ohulumeni sebebazi ubukhulu benkinga, kungenzeka ukuthi lesi sifo sesisakazeke amasonto noma izinyanga.
Lokhu kuqubuka kubhekwe ngabomvu ngoba kuza ngemuva kokuthi iMelika inqamule uxhaso kwiWorld Health Organisation futhi yavala i-USAID.
I-USAID isize ekuxhaseni ukuqapha izifo kulo lonke elase-Afrika.
Abanye ochwepheshe bakholelwa ukuthi izinhlelo zokuxwayisa zakuqala ezazivame ukubamba ukuqubuka kwezifo empumalanga ye-DRC ngabe zazibona lokhu kusenesikhathi.
INingizimu Afrika inesizathu sayo sokunakekela.
Ukunciphisa kwe-USAID nakho kuthinta izinhlelo ze-HIV lapha. Njenge-Ebola, i-HIV ingasakazeka buthule lapho izinhlelo zokuqapha zibuthakathaka.
I-LOVS ikhombisa ukuthi i-AI ingasiza kanjani amaqembu ezempilo ukuthi athathe isinyathelo ngokushesha.
Hhayi ngokufaka abantu esikhundleni, kodwa ngokubabonisa ukuthi bangabheka kuphi ngaphambi kokuba izinombolo ezisemthethweni zifinyelele.
Esithombeni esingenhla: Kunikezwa umuthi wokugomela i-Ebola.
Umthombo wesithombe: @WHO
