Abangu-53,000 bathunyelwe emakhaya kodwa akubona bonke abafike bephephile kulolu hambo

Lubhalwe nguPalesa Matlala

Abantu bangaphandle abangaphezu kuka-53,000, iningi labo elingabaseMalawi, baxoshwe eNingizimu Afrika kusukela ngomhlaka-14 kuNhlangulana.

Izingozi zamabhasi ezahlukene kanye nezimo eziphuthumayo ngesikhathi somkhankaso wokubuyisela abantu ezweni, kushone abantu endleleni ebuyela ekhaya kusukela ngoNhlaba.

Abantu bangaphandle abangaphezu kuka-53,000 baxoshwe noma babuyiselwe ekhaya kusukela ngomhlaka-14 kuNhlangulana. Endleleni, abantu abaningana bashone ezingozini zamabhasi kanye nezimo eziphuthumayo endleleni ebuyela ekhaya.

Omunye wabo kwakunguKassim Jaffati, isakhamuzi saseMalawi esineminyaka engu-47 ubudala. Wawa ebhasini cishe ngamakhilomitha angu-15 ngaphandle kweMusina Repatriation Centre, ngemuva kokukhononda ngokuthi uzizwa eshisa ngendlela engavamile futhi wakhumula ihembe lakhe. Ibhasi lajika futhi kwathiwa ushonile ngesikhathi lifika. Amaphoyisa aseMusina avule uphenyo.

Abantu baseMalawi abangu-15 bashone ngesikhathi ibhasi liphahlazeka eduze komngcele waseNyamapanda eZimbabwe ngomhlaka-5 kuNhlaba. Abanye abayisishiyagalombili bashone ezinsukwini ezimbili kamuva engozini eduze kwaseLouis Trichardt eLimpopo. Ngomhlaka-30 kuNhlangulana, ibhasi elalithwele abantu baseMalawi abangu-65 ababuyiselwe ezweni lagingqika eduze kwaseBeitbridge, kwashona umshayeli kwalimala abagibeli abangu-11.

UNgqongqoshe Wezobulungiswa Nokuthuthukiswa Komthethosisekelo uMmamoloko Kubayi uthe abantu abangu-53,449 basebecutshungulwe ukuze badingiswe noma babuyiselwe ezweni labo phakathi kuka-14 kuNhlangulana nomhlaka-11 kuNtulikazi. Abangaphezu kuka-80% babengabaseMalawi, kanti abaseZimbabwe nabaseMozambique balandela.

Ekhuluma ePitoli ngeSonto, uthe iNingizimu Afrika iphinde yabuyisela abantu abangu-1,159 eNigeria, abangu-939 e-Uganda, abangu-431 eKenya kanye nabangu-86 eRepublic of Congo.

UMnyango Wezindaba Zokuphathwa Kwezinhlekelele waseMalawi uthi cishe abantu baseMalawi abangu-30,000 sebebuyele emakhaya ngomhlaka-6 kuNtulikazi.

UNgqongqoshe Wezangaphandle Nokubambisana Kwamazwe Ngamazwe waseMalawi, uGeorge Chaponda, utshele iPhalamende ukuthi lesi yisimo esibi kakhulu esithinta abantu baseMalawi eNingizimu Afrika eminyakeni edlule, futhi wasixhumanisa nemibhikisho yokulwa nokufuduka kanye nokwesaba okukhula phakathi kwabokufika abangenazo izincwadi.

Iningi lalabo abahambayo lalingenazo izincwadi zokuvakasha noma izincwadi zokuhamba ezisemthethweni. Amanxusa aseMalawi, eZimbabwe naseMozambique abelokhu ekhipha izincwadi zokuhamba eziphuthumayo ukuze abantu bakwazi ukubuyela emakhaya.

Esithombeni esingenhla: Abantu bangaphandle abangaphezu kuka-53,000 baxoshwe noma basizwa ukubuyela emakhaya kusukela maphakathi noNhlangulana.

Umthombo wesithombe: Ifayela

Izihloko zakamuva