Lubhalwe ngu-Anita Dangazele
U-anyanisi, izinyawo zenkukhu, isibindi senkukhu, utamatisi, izaqathi kanye nopelepele oluhlaza ngakunye kukhuphuke ngo-5% noma ngaphezulu ngoNhlangulana ka-2026.
Ubhasikidi wokudla wasekhaya ubiza u-R23.15 ngaphezulu ngoNhlangulana, naphezu kwemibiko yokuthi amanani okudla ehla ezweni lonke.
Kuthiwa amanani okudla ayehla. Zama ukutshela umuntu othenge u-anyanisi noma utamatisi ngenyanga edlule.
I-Pietermaritzburg Economic Justice and Dignity Group’s Household Affordability Index ithole ukuthi ukudla okuyisithupha kukhuphuke ngo-5% noma ngaphezulu ngentengo ngoNhlangulana: u-anyanisi, izinyawo zenkukhu, isibindi senkukhu, utamatisi, izaqathi kanye nopelepele oluhlaza. Ukudla okuyisithupha kukhuphuke ngo-2% noma ngaphezulu: ubhontshisi, isitambu, isoup, amasi, ubhontshisi osemathinini nama-aphula.
Ukudla okuhlukene okungu-44 okulandelwa yi-PMEJD njalo ngenyanga ezitolo ezinkulu nasezindaweni zenyama emadolobheni amaningana okungu-24 kukhuphuke ngentengo kanti okungu-20 kwehlile. Ubhasikidi wokudla wasekhaya ojwayelekile ububiza u-R5,502.42 ngoNhlangulana, wenyuka ngo-R23.15 kusukela ngoNhlaba, kanye no-R59.29 ngaphezu kwenyanga efanayo ngonyaka odlule.
Lokhu kwenzeke ngenyanga efanayo izibalo ezisemthethweni zibonise ukuthi ukwehla kwamandla okudla ezinyangeni ezingu-17 kungu-1.6%, ngokusho kwesazi sezomnotho se-KPMG uFrank Blackmore.
U-Evashnee Naidu, umphathi wesifunda saKwaZulu-Natali we-Black Sash, uthe igebe phakathi kwezinombolo ezisemthethweni nalokho imindeni empofu ebhekana nakho empeleni alilisha.
Imindeni ishiywe ifuna amanani aphansi kakhulu futhi yenza izinqumo ezinzima ngalokho engakwazi ukukuthenga, kusho yena.
Isazi sezomnotho saseNorth-West University uWaldo Krugell uthe ubhasikidi we-PMEJD ukhuphuke kancane kunobhasikidi wokudla kazwelonke, futhi waxwayisa ngokuthi ngisho nokwenyuka okuthulile kubalulekile lapho amanani esephezulu kodwa imali engenayo ingakhuphuki ukuze ifane nawo.
Emindenini ezama ukulawula isabelomali esincane kule nyanga, izinto okumele zinakwe yilezo ezisanda kubiza kakhulu: u-anyanisi, utamatisi, izaqathe, upelepele oluhlaza, kanye nezingxenye zenkukhu ezifana nezinyawo nesibindi.
Esithombeni esingenhla: Utamatisi no-anyanisi bayakhuphuka nakuba amanani okudla ehla.
Umthombo wesithombe: Ifayela
