UCyril Ramaphosa usamile hhayi ngoba engahlulwa. Umile ngoba uyithikithi lokuphila kahle kubantu abaningi abanamandla ku-ANC, kubhala uZukile Majova kwi-Real Politics.
Lelo qiniso liphinde lacaca ngemuva kwesinqumo seNkantolo yoMthethosisekelo ngodaba lwasePhala Phala. Isigungu esiphezulu se-ANC sisheshe sameseka esikhundleni sokubuza ngekusasa lakhe.
Lokhu kuhluke kakhulu kulokho okwenzeka kuThabo Mbeki ngo-2008 noMnuz Jacob Zuma ngo-2018. Bobabili basuswa ngesikhathi iqembu likholelwa ukuthi lingaphila ngaphandle kwabo.
Isimo sikaRamaphosa sihlukile.
Iningi lobuholi obukhona be-ANC buqhamuke emkhankasweni ka-CR17 owamenza wanqoba eNasrec ngo-2017. ONgqongqoshe abaningi, oNdunankulu, amaPhini oNgqongqoshe, izimeya namalungu e-NEC abazange bakhe isisekelo esiqinile sokuzimela. Bayingxenye yepolitiki kaRamaphosa. Ikusasa labo labe liboshelwe kwelakhe.
Uma uRamaphosa ewa, abaningi babo bazolandela.
Yingakho i-NEC ingasaziphathisi okohlaka oluzimele olukwazi ukukhuza uMengameli ekude. Kugcwele abaholi umthelela wabo oncike ekutheni bahlale ngaphakathi komfelandawonye kaRamaphosa. Ngezindlela eziningi, usephenduke inqolobane ebambe ndawonye abaholi bepolitiki.
UMbeki ubuyiselwe emuva ngemuva kokuhluleka ukulawula iqembu ePolokwane. UZuma uphushelwe ngaphandle ngesikhathi amahlazo okulawulwa kombuso eba yingozi okhethweni ngaphambi kuka-2019. URamaphosa uyasinda ngoba abaningi besaba ukuthi leli qembu lingase lingaphili ngaphandle kwakhe.
Kodwa lokhu kuvikelwa kwezombusazwe kuza nenani.
URamaphosa ungene esikhundleni ethembisa ukuntwela okwakhelwe phezu kokuziphendulela kanye nohulumeni ohlanzekile. Yize kunjalo idlanzana labantu abamataniswa namahlazo adalulwe kwiKhomishini kaZondo basanamandla kuhulumeni naseqenjini. Labo abahambisana neBosasa kanye nomkhonyovu weVBS Mutual Bank basaqhubeka nokubeka ithunzi elimnyama ngokuphatha kwakhe.
Ngaso sonke isikhathi uma isikhulu esithile sisinda kwezombusazwe, umphakathi ubona esinye isibonelo sokuthi i-ANC iyavikelana.
Izivumelwano ezifanayo ezigcina uRamaphosa esikhundleni ziphinde zibeke imingcele yokuthi angayisukumela kangakanani inkohlakalo.
Ukubaluleka kwakhe manje sekudlulele ngale kweqembu lakhe.
Ngemuva kokungenzi kahle kwe-ANC okhethweni lwango-2024, uHulumeni Wobumbano Lwesizwe ube yisivumelwano sokuphila.
Isithombe sikaRamaphosa kanye nesizinda sebhizinisi simenze waba yedwa umholi we-ANC owamukeleka ngokwanele emaqenjini aphikisayo njengeDA.
Ngaphandle kwakhe, umfelandawonye ungantengantenga ngokushesha okukhulu.
Yingakho ipolitiki yobumbano isibumba izinqumo ngaphakathi kuhulumeni.
I-DA isanda kukhombisa ukukhula kwayo ngesikhathi iphoqa uNgqongqoshe wezokuThuthukiswa koMphakathi, uMnuz Sisi Tolashe, ukuthi athathelwe izinyathelo ngezinsolo ezithinta ukuziphatha kwakhe. I-ANC nayo ikhombise ukuthakasela ukungahambisani naye.
Nokho ingcindezi evela kumadlelandawonye iphoqe uRamaphosa ukuthi aphendule.
Lowo mzuzu wathumela umlayezo ocacile. I-DA ibifuna ubufakazi bokuthi ingaba nomthelela ezinqumweni zikahulumeni ngaphakathi komfelandawonye. Yabuthola lobo bufakazi. Isendlalelo sesikhona manje kozakwethu bomfelandawonye ukuthi bafuna kuthathelwe izinyathelo abanye oNgqongqoshe.
URamaphosa futhi usengumkhankaso onamandla kunabo bonke ku-ANC njengoba kuyiwa okhethweni lohulumeni basekhaya lwango-2026. Esimeni sezombusazwe esiphukile, usanikeza izinga lokuzinza kanye nokwethembeka kwamanye amazwe abambalwa abangaphakathi eqenjini abangakwazi ukwenza lokho.
I-ANC ivikela uRamaphosa ngesizathu esifanayo nabagibeli abavikela isikebhe sokuhlenga esivuzayo ngesikhathi kunesiphepho. Sebengaphakathi kuyo.
Yilowo umehluko wangempela phakathi kukaRamaphosa nabangaphambi kwakhe.
UMbeki ukhishwe ngoba iqembu likholwa wukuthi lingazivuselela ngaphandle kwakhe. UZuma ukhishwe ngoba iqembu lesaba ukuthi lizowa kanye naye. URamaphosa uyasinda ngoba i-ANC yanamuhla inovalo lokuthi ingase ingaphili ngaphandle kwakhe nhlobo.
Kodwa lokhu akusimeme.
Umholi uvukelwa ikakhulukazi ngenxa yokuthi uyithikithi lokudla lepolitiki lawo wonke umuntu akakwazi ukuhambisa izinguquko ezijulile noma ukuziphendulela okungenazwelo. Izivumelwano ezimvikelayo ziyizivumelwano ezifanayo ezivimbela ukuvuselelwa okunenjongo.
Abantu baseNingizimu Afrika bafanelwe okungaphezu kokuzinza okwakhelwe phezu kokusekela kanye nokuziphendulela okukhethiwe.
Ukuvuselelwa kwangempela kuyofika kuphela lapho i-ANC idlulela ngale kwezinhlaka zamaqembu kanye nokuncika kwezombusazwe, futhi izakha kabusha ekwazisweni, ubuqotho kanye nokuziphendulela.
Kuze kube yileso sikhathi, uRamaphosa uzohlala lapho ekhona. Evikelwa hhayi ngokunganqotshwa, kodwa ngenani lemisebenzi yezombangazwe eboshelwe ekusindeni kwakhe.
UZukile Majova noRob Rose bajula ngesinqumo sePhala Phala nokuthi kungani uRamaphosa engayi ndawo esiqeshini saleli sonto seSharp Sharp, i-podcast yeScroll and Currency. Baphinde badingide ukuthi ubuMengameli bukaRamaphosa bubaluleke ngani nokuthi yini elandelayo ku-ANC. Thola i-Sharp Sharp nomaphi lapho uthola khona ama-podcasts akho.
Osesithombeni esingenhla: UCyril Ramaphosa.
Umthombo wesithombe: Ifayela
