Lubhalwe nguPalesa Matlala
Abagibeli bakwaPutco eGauteng bazokhokha u-10% ngaphezulu kwemali yokugibela amabhasi kusukela ngomhlaka-1 kuNhlangulana ka-2026 ezinyangeni ezimbalwa ngemuva kokwenyuka kwemali yokugibela ngaphambilini.
I-Passenger Rail Agency of South Africa ithi baningi abagibeli abagcwele ezitimeleni njengoba imindeni ibhekene nengwadla yokwenyuka kukaphethiloli kanye nokukhuphuka kwezindleko zokuthutha.
Abagibeli baseNingizimu Afrika bacindezelwe wukukhuphuka kukaphethiloli okungapheli, ukukhuphuka kwemali yokugibela amatekisi kanye nokukhuphuka kwezindleko zamabhasi.
Manje izinkulungwane zezisebenzi eziphelelwe yithemba zibuyela ezitimeleni ngoba ukuhamba ngomgwaqo kubiza kakhulu ukuba ziphile.
Intengo kaphethiloli inyuke ngo-R3.27 ilitha ngomhlaka-6 kuNhlaba kwathi udizili wenyuka ngo-R5.27 ilitha.
Ukwenyuka kukaphethiloli okwengeziwe kulindeleke ngenyanga ezayo, okuzofaka ingcindezi emakhayeni asevele ebhekene nezindleko zokudla, izindleko zikagesi kanye nerenti.
Inkinga yezokuthutha ibhebhetheka ngokushesha ezweni lonke.
Osomatekisi kulo lonke elaseWestern Cape banyuse imali yokugibela kuleli sonto njengoba izindleko zikaphethiloli zenyuka embonini.
Manje abagibeli baseGauteng babhekene nobunye ubunzima.
AbakwaPutco bamemezele ukuthi bazokwenyusa imali yokugibela amabhasi ngo-10% kusukela ngomhlaka-1 kuNhlangulana ka-2026.
Lokhu kukhuphuka kuza ngemuva kwezinyanga ezinhlanu abagibeli beshaywe wukunyuka kwemali yokugibela phambilini kwale nkampani.
Emindenini edonsa kanzima, lonke uhambo oluya emsebenzini ludla ngokujula kwisabelomali esesivele seluliwe.
Abagibeli abaningi sebephoqeleka ukuthi bakhethe phakathi kwezinto zokuhamba kanye nezidingongqangi.
IGolden Arrow Bus Services eKapa nayo ixwayise kuleli sonto ngokuthi iyakhula ingcindezi, nakuba le nkampani ithi isazama ukugwema ukukhuphuka kwemali yokugibela.
Njengoba ukuhamba sekumba eqolo, abantu babuyela emuva ohlelweni lwesitimela olushayekile lwaseKapa.
Iminyaka eminingi, iMetrorail yawa ngenxa yokucekelwa phansi kwempahla, ukwebiwa kwamakhebula kanye nengqalasizinda ewohlokayo.
Imigqa yezitimela ivaliwe. Iziteshi zaba amadolobha angenamuntu. Abagibeli abathukuthele balahle izitimela ngemva kweminyaka yokubambezeleka, izingozi nezinxushunxushu.
Kodwa imenenja yesifunda iPassenger Rail Agency of South Africa (Prasa) uRaymond Maseko uthi lolu hlelo luya ngokuya lusimama.
“Sinyukile isibalo sezitimela zethu ngosuku sisuka ku-228 safinyelela ku-314,” usho kanje.
Olayini bezitimela abaningana osekuphele iminyaka bafa sebesebenza futhi njengoba izikhulu zilungiselela ukwanda kwezibalo zabagibeli.
UMaseko uthe iPrasa ihlela ukunyusa umthamo emizileni ephithizelayo okubalwa iKraaifontein neStrand.
“Sifuna ukukhulisa umthamo ngokuhlanganisa izitimela ezimbili kulo mzila,” esho.
Izinombolo zabagibeli sezivele ziqale ukukhuphuka kakhulu ngoMbasa njengoba abagibeli bebefuna ezokuthutha ezishibhile.
UMaseko uxwayise ngokuthi ukunyuka kukaphethiloli sekuyingxenye yempilo yansuku zonke.
“Lokhu kunyuka izintaba kuzoba isici esihlala njalo endaweni yethu,” esho.
I-Prasa ihlela nezindawo zokupaka izimoto eziteshini zaseFishhoek naseHeathfield ukuze ihehe abashayeli abaningi ukuthi babuyele ezitimeleni.
Ezigidini zabagibeli abadonsa kanzima, izitimela aziseyona nje enye indlela.
Ziba ukuphela kwendlela yokuphila ethengekayo esele.
Esithombeni esingenhla: Abagibeli baphindele ezitimeleni njengoba kukhushulwa uphethiloli, imali yokugibela amatekisi kanye nokukhuphuka kwamabhasi kubiza kakhulu imindeni yaseNingizimu Afrika.
Umthombo wesithombe: Prasa
