Lubhalwe nguMpheni Tshivhase
URalph Malisa wayeya esikoleni samabanga aphansi eSoweto ngehora lesithupha ekuseni ngo-1994 ukuyovota.
URalph Malisa useneminyaka engu-66 ubudala kanti uthi namuhla abaholi banendaba nemali kunokusebenzela abantu.
URalph Malisa wavuka egcwele ithemba ngomhlaka-26 kuMbasa ka-1994. I-ANC yayithembise imfundo yamahhala, ukunakekelwa kwezempilo kanye nempilo engcono kubantu abamnyama baseNingizimu Afrika.
UMalisa wayeneminyaka engu-34 ubudala ngaleso sikhathi. Uhambe ngezinyawo waya esikoleni samabanga aphansi iPhuthalushaka eTshiawelo eSoweto ngo-6 ekuseni.
Kwakunolayini omude, kodwa wayengenandaba nokulinda. Wayekholelwa ukuthi izingane zakhe nomndeni wakhe bazoba nempilo engcono.
Isimo sengqondo esixukwini sasijabulisa. Abesifazane nezinsizwa badayisela abantu abalindile kulayini amakhekhe. UMalisa uthenge amakhekhe amabili esalukazini ngo-11 ekuseni.
Ugcine evotile ngo-5 ntambama. Uthe useyenzile indima yakhe sekulele kubaholi ababathembile.
“Ngazizwa ngiziqhenya, ngikhululekile,” esho.
Ngemva kweminyaka engaphezu kwengu-30, lelo themba alisekho. Manje uMalisa uneminyaka engu-66 ubudala. Uthi izethembiso ezenziwa ngaleso sikhathi zazingenalutho.
“Uma ngibheka emuva, inhliziyo yami ibuhlungu,” kusho yena.
UMalisa uthi lolu hlelo luphuke kakhulu manje kunangaphambili. Ukhomba ukwanda kobugebengu, inkohlakalo nokuntuleka kwemisebenzi. Uthi namuhla kunesiyaluyalu, ekubeni uhlelo oludala lwalunemithetho.
Ukhathazekile ngentsha nekusasa lezwe. Uthi abazali bathwala kanzima namuhla ukuqondisa izingane zabo ngoba umthetho usushintshile.
UMalisa naye uthukuthele ngezikhulu ezikhohlakele kanye nokufika kwabantu kwamanye amazwe ngokungemthetho. Uthi izakhamizi zizizwa ziphushelwe eceleni ezweni lazo.
Uthi abaholi bakukhathalele kakhulu ukuceba kunokusebenzela abantu. Intsha ethole iziqu ihlezi emakhaya ingasebenzi.
“Ngisakholelwa ukuthi kuneNingizimu Afrika engcono,” usho kanje. “Sidinga izinhlelo ezisebenzayo.”
Uthi izwe lidinga abaholi ababeka abantu phambili.
Osesithombeni esingenhla: uRalph Malisa.
Umthombo wesithombe: Sithunyelwe
