Isimo sezulu esibi kakhulu sisongela ukuqeda izinsiza zokudla eNingizimu Afrika

Lubhalwe ngu-Everson Luhanga

Abacwaningi baxwayisa ngokuthi amanzi angcolile nokushisa kakhulu sekuvele kubeka imindeni yendawo engozini enkulu ezweni lonke.

Esinye isazi semvelo sibuke ukuthi umfula onamandla eLimpopo uyoma phakathi neminyaka eyishumi kwenziwa ucwaningo ngokuphakelwa kwamanzi endawo.

Isimo sezulu esibi sicekela phansi ukudla namanzi eNingizimu Afrika. Ukushisa, nesimo sezulu esomile kubeka imindeni, amapulazi nemifula engcupheni enkulu.

Isimo sezulu esishintshayo sesivele siyabulala. Izikhukhula ezinamandla KwaZulu-Natal zibulale abantu abangu-400 zacekela phansi amakhaya angu-4 000 ngo-2025.

Isimo singaba sibi kakhulu. UTlou Ramaru woMnyango Wezamahlathi, Ezokudoba Nezemvelo ukhiphe isexwayiso esiqinile. Uthe ukushintsha kwesimo sezulu kungacekela phansi ukukhiqizwa kwamapulazi afinyelela ku-50% kuleli ngonyaka ka-2050.

Izwe liphelelwa amanzi okuphuza. INingizimu Afrika isivele isebenzisa amanzi amaningi kunalawo engawanikeza abantu bayo.

Isazi semvelo uDkt Pfananani Ramulifho uchithe iminyaka eyishumi ehlola umfula iLuvuvhu eLimpopo. Wabuka umfula onamandla uphenduka umfula owomile.

Amanzi asele ngokuvamile angcolile futhi ayingozi. USolwazi Liza Korsten waseNyuvesi yasePitoli uxwayise ngokuthi amanzi angcolile asabalalisa izifo emhlabathini, kwizitshalo nezilwane zasemapulazini. Uthe izikhukhula zandisa ukubhebhetheka kwezifo eziyingozi ezihambisana nalezi zilwane.

USolwazi Norman Maiwashe we-Agricultural Research Council uthe le nkinga ibeka engcupheni amathuba omsebenzi nokukhiqizwa kokudla. Uthe imiphakathi yendawo ibhekene nengcindezi enkulu yokulimala komhlaba kanye nokushoda kwamanzi.

Ososayensi bakhulume ngalezi zingozi emhlanganweni kazwelonke ngaphambi koSuku Lomhlaba Wonke Lwesimo Sezulu ngomhlaka-15 kuNhlaba. Bacele uhulumeni ukuthi avikele izindawo ezibamba imifula, athuthukise ukuthuthwa kwendle futhi atshale izimali ezindleleni zokulima eziqinile.

Bafuna futhi ukusebenzisa ubuhlakani bokwenziwa kanye nobuchwepheshe besathelayithi ukulandelela izikhukhula, izikhathi zesomiso kanye nokwehluleka kwezitshalo.

Esithombeni esingenhla:

Izihloko zakamuva