Imitholampilo egcwala kakhulu iphusha iziguli kodokotela ababizayo

Lubhalwe nguDylan Bettencourt

Umbiko kahulumeni ukhombisa abantu abayisishiyagalombili kwabayishumi eNingizimu Afrika abaphila ngaphandle kwe-medical aid futhi babhekene nezindleko eziphezulu.

Abantu abasebenzayo bakhokhela odokotela abazimele ngoba uhlelo lwezempilo lukahulumeni lushoda ngabasebenzi kanye nezikhathi zokulinda ezinde kakhulu.

Ukugula eNingizimu Afrika kudla abantu imali eningi kunakuqala. Imindeni iphoqeleka ukuthi ikhethe phakathi kohlelo lwezempilo lukahulumeni oluminyene nodokotela abazimele ababizayo.

Umbiko kaNdasa wezi-2026 ovela kuKhomishana Yezokuncintisana yaseNingizimu Afrika ubonisa ubukhulu benkinga. Ithole ukuthi u-84% wabantu ezweni abanayo i-medical aid.

Abantu abaningi abasebenzayo baya kodokotela abazimele ngenxa yokuthi uhlelo lwezempilo lukahulumeni lunesikhathi eside sokulinda kanye nokushoda kwabasebenzi. Ukuvakashela odokotela kuphuma emaphaketheni abo.

Ukuya kodokotela abazimele kuyabiza kakhulu. Izimali zikadokotela kuvunyelwana ngazo kanye ngonyaka futhi azishintshile kuze kuphele unyaka. Intengo yokubona udokotela ikhule ngokushesha kunezintengo ezijwayelekile kusukela ngo-2025.

Uhulumeni akakazikhiphi izinombolo zokugcina zokunyuswa kwemali yodokotela ngo-2026. Izinkampani zama-Medical aid seziwanyusile amanani azo. IDiscovery Health ithe ilindele ukuthi izindleko zokwelashwa zinyuke ngo-4.2% kulo nyaka. Izimali zikadokotela ezizimele zivame ukukhuphuka ngenani elifanayo.

Imizi eminingi ivele idonsa kanzima ukukhokhela ukudla, ugesi, amanzi kanye nezokuthutha. Uhambo olungalindelekile oluya kudokotela ozimele lungonakalisa isabelomali somndeni.

Ngenxa yezindleko eziphezulu, abantu balinda isikhathi eside ngaphambi kokubona udokotela. Lokhu kusho ukuthi izifo zabo zivame ukuba zimbi kakhulu. Ngesikhathi bethola usizo ekugcineni, ukwelashwa sekumba eqolo.

ICompetition Commission ithe izoqhubeka nokubheka izindleko zodokotela abazimele. Umnyango uthe ukunakekelwa kwezempilo okuzimele okuthengekayo kubalulekile ngoba uhlelo lukahulumeni alukwazi ukwelapha wonke umuntu ogulayo.

Igebe phakathi kwalokho okudingwa abantu bezempilo kanye nalokho abakwazi ukukukhokhela liyakhula.

Isithombe esingenhla: Isiguli esilashwa udokotela. 

Umthombo wesithombe: Pexels

Izihloko zakamuva