Lubhalwe nguDylan Bettencourt
Impuphu yehle ngo-16% ngonyaka odlule. Isibindi senyama yenkomo seqe ngo-24%. Ukudla okushibhile akukwazi ukuthatha indawo yamaprotheni.
Abafana abathathu kwabayishumi baseNingizimu Afrika abaneminyaka engaphansi kwemihlanu sebevele bekhubazekile. Intombazane eyodwa kwamane.
Amanani okudla aseNingizimu Afrika ahamba ezinhlangothini ezimbili. Ukudla okushibhile eshalofini kushibhe kakhulu. Ukudla okudingwa umzimba wengane ukuze ikhule kuyabiza.
Isikhwama sempuphu esingu-30kg sibiza u-R298.08 kulo Mbasa, sehle ngo-16% sisuka ku-R355.18 ngonyaka odlule. Ilayisi lehle ngo-18%. Ubhontshisi kashukela wehle ngo-16%.
Kodwa amaprotheni ahamba ngenye indlela. Isibindi senyama yenkomo sibiza u-R132.50 ngo-2kg, sikhuphuke ngo-24% sisuka ku-R107.12 ngoMbasa ka-2025. Izinkukhu eziqandisiwe zikhuphuke ngo-12%, zaya ku-R446.88 ngo-10kg. Ama-gizzards akhuphuke ngo-16%. Inyama yenkomo ikhuphuke ngo-12%.
Umphumela uba ipuleti elishintshile ngaphandle kwesimemezelo. I-Pietermaritzburg Economic Justice and Dignity Group yathola ku-April 2026 Household Affordability Index ukuthi imindeni ehola kancane ichitha imali encane ekudleni okuyisisekelo okungenani ngo-18% njalo ngenyanga.
Igebe phakathi kwalokho abakudlayo nabakudingayo ngu-R1,166.90.
Imiphumela ibonakala ezinganeni. Umbiko ofanayo uveze ukuthi u-30% wabafana abaneminyaka engaphansi kwemihlanu eNingizimu Afrika bakhubazekile. Emantombazaneni aneminyaka engaphansi kwemihlanu, isibalo singu-25%. Ukuntenga kuwumphumela womzimba wokungondleki kahle ebuntwaneni.
Isikhwama sempuphu esishibhile asishintshi lutho.
Izinga lokuntenga eNingizimu Afrika belilokhu lehla kancane ngaphambi kweCovid-19. I-South African Early Childhood Review 2024, eshicilelwe yi-Children’s Institute eNyuvesi yaseKapa kanye nozakwethu okuhlanganisa noMnyango Wezemfundo Eyisisekelo, ithole ukuthi lokhu kwasusa lezo zinzuzo.
Amacala okungondleki akhuphuke ngamaphesenti angu-33 phakathi kuka-2020 no-2023, kwathi izingane ezingu-15,000 zalaliswa esibhedlela ngo-2022/23.
Idatha kaMbasa ibonisa izinkinga ezimbili ngesikhathi esisodwa. Ukudla okushibhile akukhona ukudla okwakha umzimba wengane. Ukudla okukhulisa umzimba wengane kubiza kakhulu.
Esithombeni esingenhla: Owesifazane othengayo.
Umthombo wesithombe: Pexels
