Lubhalwe nguDylan Bettencourt
Uhulumeni useqoqe imali yentela eningi kunaleyo ebilindelekile kuze kube manje kulo nyaka, ukubeke emgqeni ukugwema ukusebenzisa ngokweqile isabelomali sakhe.
Ngemuva kwezinyanga eziyisishiyagalolunye, kushoda u-R243 billion, yehle isuka ku-R286 billion wangonyaka odlule, kodwa abakwaSars basasele ngo-R24 billion ekuqoqeni izikweletu.
Isabelomali saseNingizimu Afrika sika-2026 singase silethe izindaba ezinhle.
Sekuyiminyaka uhulumeni esebenzise imali engaphezu kwalokho abeyihlelile. Lokhu kwakusho ukuthi kufanele aboleke imali eyengeziwe noma anciphise izidingo.
Kodwa lo nyaka ungase uhluke.
Isazi sezomnotho esiyinhloko kwa-Investec u-Annabel Bishop uthe “maningi amathuba okuba ngcono endleleni yokubuka izinto”. Uhulumeni useqoqe imali yentela eningi kunaleyo ebilindelwe. Imali eqoqwe kuze kube manje kulo nyaka iku-71.2% yaleyo ebekelwe isabelomali. Ngonyaka odlule ngesikhathi esifanayo, bekungu-70.7%.
Igebe phakathi kwemali etholwa uhulumeni nayisebenzisayo manje ingu-R243 billion. Ngonyaka odlule ibingu-R286 billion, kubika iBusinessTech.
Ezinyangeni eziyisishiyagalolunye zonyaka kushoda imali eyizigidigidi ezingu-R243, kanti kuzo zonke lezi zinyanga ezingu-12 izobe ingu-R327 billion,” kusho uBishop.
Kodwa kusenenkinga. AbakwaSars sebeqoqe u-R24-billion. Uhulumeni bekumele ahlanganise u-R35 billion wemali engenayo kulo nyaka.
UBishop uthe abatshalizimali bazobukela Inkulumo Echaza Isimo Sezwe kaMongameli Cyril Ramaphosa ngomhlaka-12 kuNhlolanja. Bafuna ukuzwa ngezinhlelo zokulungisa izinkinga ezifana nezitimela eziphukile, ubugebengu nenkohlakalo.
“Izingqinamba zamanzi nokuthuthwa kwendle zisaqhubeka, kanye nokuntuleka kwemisebenzi ephezulu, ububha kanye nokukhula okubuthakathaka,” kusho uBishop.
UBishop uthe izinombolo zesabelomali zingabukeka zingcono kulo nyaka, kodwa iNingizimu Afrika kusamele ilungise izinkinga zayo zokusebenzisa imali. “Kusadingeka ukuhlanganiswa kwezimali ukuze iNingizimu Afrika ibuyele ezingeni lokutshala imali,” kusho yena.
Esithombeni esingenhla: amarandi aseNingizimu Afrika.
Umthombo wesithombe: Ifayela
