Ngifunde kanzima ukutshala imifino

Sousa Jomba

Kungithathe iminyaka ukuthi ngifunde ukutshala nokunakekela izitshalo zami. 

Ngonyaka odlule, ngise-Angola, ngemuva kokubuka amavidiyo amaningi ku-YouTube mayelana nokutshalwa kukakotapeya eMpumalanga ne-Afrika, ngathola indawo lapho ngangihlose ukutshala khona izihlahla ezingamakhulu amabili.

Ngatshala izihlahla kodwa kwathi lapho zikhula, zonke zathathwa izikhukhula.

Ngesikhathi ngizama ukucenta indawo, umakhelwane wami, oyikhehla eseligugile, weza kimi ethukuthele ethi ugandaganda uphambukile wangena epulazini lakhe ngamasentimitha ambalwa.

Ikhehla langitshela ukuthi baqala kanjalo-ke abantu basemadolobheni bathathe umhlaba wabanye abantu kancane kancane. Ngathembisa ikhehla ukuthi angeke iphinde yenzeke into enjengalena.

I-Angola iyizwe elikhulu kodwa iningi lendawo evundile ithathwa abantu abacebile.

Esigodini sakithi sase-Chiumbo eduze kwase-Huambo, enkabeni yase-Angolan Highlands, iningi lentsha alinawo umhlaba; konke kuthathwe ojenene.

Ezinyangeni eziyisikhombisa ezedlule, ngeza e-Zambia ukuze ngihlanganyele nomkami ongumlimi okhuthele. 

Ngokuqoshwa kwe-East Africa kwi-YouTube, ngafunda ukuthi ukulima emadolobheni kuyinto enkulu eMpumalanga ne-Afrika lapho kunokuntuleka okukhulu komhlaba.

Yilapho enagfunda khona mayelana nokulima kwasemadolobheni nokuthi kumele ube nenhlabathi, umquba namasaka.

Emakethe eseduze nenkaba yedolobha e-Lusaka ngahlangana neRasta elalidayisa izikhwama zezitshalo; nalo elingumlimi wasedolobheni wohlobo oluthile lwekhambi elaziwayo!

Ngangifuna ukutshala into engatshalwa kalula futhi engadingi ukunakwa kakhulu ebekezelela izifo, ngakho-ke ngisebenzisa emaqabunga kabhatata.

Imindeni ingaba nezikhwama ezimbili  zalokhu kukhule kube yimfino. Abantu ababenelukuluku ngaphambilini bengazi ukuthi ngenzani, manje beza kimi bezongibuza ukuthi bangayenza kanjani into efanayo.

Selokhu ngaqala ngitshala utamatisi, upelepele obomvu nophuzi, imifino ye-collard, izaqathi nama-eggplant.

Ngikwazile ukukhula kakhulu kuma-square metres angamashumi amabili.

Kuye kwadingeka ngifunde ezinye izifundo kabuhlungu; isilinganiso esingalungile somquba nomhlabathi siholela ekutheni ezinye izitshalo zishe. Sekukonke, ukuhlola kwami kube impumelelo enkulu futhi ngilungele ukusiza nokusabalalisa ulwazi lwami  ezindaweni eziningi zasemadolobheni eNingizimu ne-Afrika.

Izihloko zakamuva