Impilo yozamazama ingxenye yokuqala!

Lubhalwe ngu-Everson Luhanga

Umshikashika onzima wokuphila ngesikhathi becinga igolide.

Lena indaba yokuqala ochungechungeni olunezingxenye eziyisikhombisa olwashicilelwa okokuqala ngoNhlaba ngo-2021.

Ngemuva nje kokufika eGoli ngo-2008 uBongani Sibanda wase-Zimbabwe wabona ukuthi amaphupho akhe empilo engcono kwakuwukufuna igolide leziwula. Kuleli wabhekana nobunzima obukhulu.

Ngaphandle komsebenzi, ukudla nemali azoyinika umndeni wakhe kwadingeka ukuthi uBongani athathe isinqumo esinzima.

“Ngabona ukuthi abangani bami benza imali ngokumba ezimayini ezingekho emthethweni. Ngibajoyina,” esho.

Ngokushesha waqala ukwenza imali kodwa kwakungasele isikhathi esingakanani ngaphambi kokuthi kwenzeke inhlekelele.

“Iqembu lezigelegeqe langihlasela mina nabangani bami lasikhomba ngezibhamu,” esho.

“Bathatha umkhiqizo esasiwusebenzele kanzima izinsuku ezintathu.”

UBongani wayeka ukuba uzamazama cishe iminyaka emibili kodwa ngokushesha amaqiniso abuhlungu empilo yakhe amphoqa ukuthi angene emigodini eyingozi ye-Crown Mines ngase-Soweto.

“Yayingekho enye indlela engangingenza ngayo,” esho.

Kusukela ezimpini zamaqembu ezigelekeqe kuya ekuweni komgodi, uBongani usekubone konke.

“Ngolunye usuku ngabona abantu abayisikhombisa bebulawa iqembu lezigelekeqe elalibabangisa indawo.

“Isithombe salezo zidumbu siyohlala kimi kuze kube phakade. Ngiyazi ukuthi lokho kungenzeka kimi noma yinini,” esho.

Kodwa anginazo ezinye izindlela zokwenza imali. Kungcono ngishone ngilwela ukuphila kwami nokondla umndeni wami kuleli.”

UZamazama uVusimusi Mashego uxoxa indaba efanayo.

“Angifundile. Uma ngiyofuna umsebenzi bangibuza iminyaka yami nokuthi nginaso yini isitifiketi sikamatikulethseni,” kusho uVusimusi (49).

“Eminyakeni emithathu edlule ngaba uzamazama ukuze ngiziphilise.”

Izihloko zakamuva