Amaphoyisa aphenya ngokushona okungaqondakali komseshi omkhulu

Lubhalwe nguPalesa Matlala

Amaphoyisa ahlasele izindawo eGauteng, athatha amadivayisi kagesi futhi abuza umuntu onentshisekelo njengoba ephenya ngokubulawa okusolwayo kukajenene wamaphoyisa wangaphambili uSindile Mfazi.

Abaphenyi bakholelwa ukuthi uMfazi kungenzeka ukuthi wadliswa ushevu ngenkathi ephenya amacala enkohlakalo adumile ahlobene nezinkontileka zama-protective equipment e-Covid 19.

Amaphoyisa athi enza intuthuko ekuxazululeni ukushona okungaqondakali kwalowo owayeyiSekela likaKhomishana wamaphoyisa kaZwelonke uSindile Mfazi.

Umuntu oyedwa uphenywa ngemuva kokuba amaphoyisa ehlasele izindawo eziningana eGauteng ngoMsombuluko ebusuku.

Abaphenyi baphinde bathatha amadivayisi kagesi abakholelwa ukuthi angasiza ekuxazululeni icala.

UMfazi washona ngoNtulikazi ka-2021 ngemuva kokugula.

Ngaleso sikhathi, kwakucatshangwa ukuthi ushone ngenxa yezinkinga ze-Covid 19.

Kodwa amaphoyisa manje aseshintshe ngokusemthethweni leli cala njengophenyo lokubulala ngemuva kokuba ubufakazi bobunhloli buphakamise imibuzo ebalulekile mayelana nokuthi washona kanjani.

Okhulumela amaphoyisa uBrigadier Athlenda Mathe uthe uphenyo lubucayi kakhulu futhi lusaqhubeka.

“Ngeke sifune ukudalula okuningi okwamanje. Imisebenzi iyaqhubeka,” kusho yena.

UMathe uqinisekise ukuthi abaphenyi baxoxisana nabantu abaningana abanentshisekelo kodwa ngeke badalule ukuthi bangobani ngoba imisebenzi yokusesha nokubopha isaqhubeka.

“Ngingaqinisekisa ukuthi sibheka abantu abaningana abanentshisekelo,” esho.

Amaphoyisa akholelwa ukuthi asesondele ekutholeni labo abanecala.

Abantu abaningana abadumile bakhonjwe njengabantu okungenzeka ukuthi badlale indima ekubulaweni okusolwayo, yize kungakabikho ukuboshwa okumenyezelwe.

UMfazi wayengomunye wabaphenyi abaphezulu kakhulu ezweni.

Wayehola ekutholakaleni kobugebengu futhi eqondisa uphenyo kwamanye amacala obugebengu amakhulu eNingizimu Afrika.

Ngesikhathi eshona, wayebandakanyeka ophenyweni oluhlobene ne-Akhawunti Yezinsizakalo Eziyimfihlo Zamaphoyisa aseNingizimu Afrika kanye nenkohlakalo esolwa ngokuhilela cishe u-R1.6 billion ezinkontilekeni zama-protective equipment e-Covid 19.

UMathe uthe abaphenyi bazama ukuthola ukuthi kukhona yini ukuxhumana phakathi kwalolo phenyo nokufa kwakhe.

“Ubufakazi buzosiholela ekutheni kungani umuntu ayengafuna ukuba iphini likakhomishana wamaphoyisa kazwelonke ngaleso sikhathi libulawe,” kusho yena.

“Kusobala ukuthi wayeyinhloko yabaphenyi kanye ne-Crime Intelligence. Ngakho-ke ubani owayengafuna abulawe?”
UMfazi wagula ngemuva kokuhlolwa ukuthi une-Covid 19.

Ngokusho kwamaphoyisa, impilo yakhe yaba yimbi ngokushesha engakapheli amahora angu-24 futhi kamuva watholakala eshonile ekhaya lakhe ePitoli ngumuntu asebenza naye.

Umndeni wakhe awuzange ukwamukele ukuthi i-Covid 19 yayiyimbangela yangempela yokufa kwakhe.

Baphinde bathi bakholelwa ukuthi udliswe ushevu futhi bafika ngempumelelo enkantolo ukuze kukhishwe isidumbu sakhe ukuze sihlolwe.

Imibuzo mayelana nokufa kukaMfazi nayo yaphakanyiswa phambi kwekomidi lesikhashana lenkohlakalo yamaphoyisa ePhalamende ekuqaleni kwalonyaka.

Owayeyisikhulu se-Crime Intelligence uPilasande Dotyeni utshele ikomidi ukuthi kunezimpawu ezazikhathaza abaphenyi kusukela ekuqaleni.

Uthe izikhulu zisuse amadokhumenti endlini kaMfazi ngesikhathi isidumbu sakhe sisengaphakathi.

“Bekukhona igazi, okuyilona elenze lezi zinsolo,” kusho uDotyeni ekomidini.

Uphinde wafakaza ukuthi ukuhlolwa kwe-forensic kuthole ubufakazi abaphenyi ababekholelwa ukuthi buhambisana noshevu.

Amaphoyisa awazange akhiphe umbiko ophelele we-forensic obala futhi uphenyo lusaqhubeka.

UMathe uthe amadivayisi kagesi athathwe ngesikhathi sokuhlasela kwaleli sonto azohlaziywa kanye nobufakazi obuqoqwe yi-Cold Case Unit, ebilokhu iphenya ngokufa kukaMfazi kusukela ngo-2021.

Amaphoyisa athi kulindeleke eminye imisebenzi yokusesha futhi abantu abengeziwe bangabuzwa njengoba abaphenyi beqhubeka nokwakha lokho abakuchaza njengecala lokubulala eliphelele.

Esithombeni esingenhla: OwayeyiPhini likaKhomishana Wamaphoyisa Kazwelonke uSindile Mfazi, owashona ngo-2021.

Umthombo wesithombe: I-SAPS

Izihloko zakamuva